آیا آنها خطرناک ترین مارهای جهان هستند؟

شاید مردم استرالیا از اینکه سمی ترین مارهای جهان در کشور آنها زندگی می کنند، مغرور باشند و بخود ببالند. شاید این مسأله مردم استرالیا را در چشم دیگر مردم جهان شجاع و نترس جلوه دهد. اما این افسانه ای بیش نیست که باید از اذهان جهان زدوده شود.

مرگبارترین جانور استرالیا که بطور متوسط هرسال جان 10 نفر را می گیرد، زنبور عسل اروپایی است. اما حتی کسانی که به نیش زنبور آلرژی دارند هم بقدری که از مارهای سمی می ترسند، از زنبور نمی ترسند!

آنها در هنگام مواجهه با یک زنبور عسل اروپایی جیغ نمی کشند، بالا و پایین نمی پرند و سعی نمی کنند این حشره ی مرگبار را که بدور آنها پرواز می کند بکشند، بلکه خیلی آرام سعی می کنند او را از خود دور کنند.

حالا چرا موقعی که به مارهای سمی می رسیم، اینچنین ترس و وحشت همه ی وجودمان را فرا می گیرد؟

شواهد گویای آنست که ترس ما از مارها امری ذاتی و غریزی است. در قاره هایی که مارها در کنار انسان رشد و تکامل یافته اند، این مسأله بیشتر نمود پیدا می کند. مارها در آنجا برای مقابله با تجاوز انسان ها، مکانیزم هایی در خود ایجاد کرده اند تا از خود دفاع کنند؛ مانند برخی مارهای کبرا که قادرند سم خود را بسوی دشمن پرتاب کنند (تف کنند).

مارهای سمی استرالیا تا همین اواخر در خانه و کاشانه ی خود بدور از جوامع انسانی زندگی می کردند و برخوردی با انسان نداشتند و از اینرو حیواناتی بی آزار و کمرو هستند. گزش مارهای سمی در استرالیا یک اتفاق عادی و همیشگی نیست!

اگر شما مقالات و گزارش های مربوط به گزش مارهای سمی در استرالیا را مطالعه کنید، به این موارد برمی خورید:

·        بیشتر گزش ها برای آقایان اتفاق می افتد.

·        بسیاری از گزش ها موقعی اتفاق می افتد که کسی سعی کند مار را بگیرد و یا بکشد.

·        بسیاری از گزش ها هنگامی رخ می دهد که شخص ناخواسته مار را لگد می کند (واکنش آرام و مناسب و پوشیدن کفش می تواند در این موارد راهگشا باشد).

·        در موارد زیادی شخص مورد گزش مست بوده است.

وقتی که موارد گزش های منجر به مرگ در بین هر 1 میلیون نفر در نقاط مختلف دنیا مقایسه می شود، افسانه ی مرگبارترین و خطرناکترین بودنِ مارهای سمی استرالیا رنگ می بازد؛ بخصوص در مقابل کشورهایی مانند هند، امریکای جنوبی و افریقا. حتی آمار گزش های مرگبار ایالات متحده نیز از استرالیا بالاتر است (استرالیا 0.13، ایالات متحده نزدیک به 1).

حتی می توان گفت بنابر داده های رفتارشناسی، مارهای سمی استرالیا از کم خطرترین مارهای جهان محسوب می شوند. بیایید دیدمان را عوض کنیم!

مارهای استرالیا واقعاً چقدر سمی اند؟

اگر شما بدنبال اطلاعاتی در مورد مارهای سمی استرالیا بگردید، بارها و بارها به این جملات برمی خورید:

·        مارهای استرالیا سمی ترین مارهای جهان هستند.

·        7 گونه از 10 گونه سمی ترین مارهای جهان در استرالیا زندگی می کنند.

·        و احتمالاً به فهرستی از سمی ترین مارهای جهان برمی خورید که از قرار زیر است:

1.      تایپان زمینی (Oxyuranus microlepidotus)

2.      مار قهوه ای شرقی (Pseudonaja textilis)

3.      تایپان ساحلی (Oxyuranus scutellatus)

4.      مار ببری (Notechis scutatus)

5.      مار ببری سیاه (Notechis ater niger)

·        پنج مار اول این فهرست متعلق به کشور استرالیا هستند.

در چنین مواردی همیشه یک نکته ناخوانده و ناگفته باقی می ماند. شما باید این جملات را اینطور بخوانید: اینها سمی ترین مارهای جهان هستند، البته اگر شما یک موش باشید!

درجه و دز سمی بودن مارها همیشه بر روی موش ها آزمایش می شود و این مقدار کشندگی برای موش ها محاسبه شده است، نه برای انسان. در این شکی نیست که تمام مارهای سمی استرالیا می توانند برای انسان خطرناک باشند، اما دقت داشته باشید که حساسیت و قدرت مقاومت بدن هر شخص با دیگری بسیار متفاوت است و مطمئناً این تفاوت بین انسان و موش چشمگیرتر هم می شود!

بسیاری از مارهایی که هرساله باعث کشته شدن صدها انسان می شوند، اصلاً در این فهرست (و فهرست های مشابهی که نشاندهنده ی سمی ترین مارهای جهان است) نیامده است؛ شاید به این دلیل که سم آنها برای موش ها آنقدرها هم مرگبار نیست!

به این مطلب دقت کنید: بافت های بدن موش در مقابل سم عنکبوت تار قیفی، 50 برابر کمتر آمادگی پذیرش دارد تا بافت های بدن انسان (به این معنا که قدرت مقاومت بدن موش در برابر این سم 50 برابر بیشتر از بدن انسان است). در یک آزمایش که اخیراً انجام شد، سم این عنکبوت اصلاً بر روی موش بالغ اثر نکرد. بنابراین زمانی که سم این حشره را بر روی یک موش آزمایش می کنید، ممکن است گمان کنید این سم اصلاً خطرناک نیست.

خلاصه ی کلام، اگر شما می خواهید بدانید که کدام مارها برای شما خطرناک ترند، فهرست بالا اصلاً اعتباری نخواهد داشت. حتی اگر مقدار اثرگذاری سم در موش و انسان یکی باشد، باز هم چنین فهرستی بی معناست؛ مگر اینکه شما رفتارشناسی و پراکنش مار را نیز در نظر بگیرید. شاید تعداد کسانی که در طبیعت با یک مار تایپان (خطرناک ترین مار سمی استرالیا و شاید جهان) مواجه شده باشند، به تعداد انگشتان دست هم نرسد.

با تمام این احوال، اشتباه نکنید! اگر شما خودتان بخواهید مورد گزش یک مار قهوه ای قرار بگیرید، و اگر این مار واقعاً سم خود را به بدن شما تزریق کند (که بسیار بعید است، بسیاری از گزش ها فقط برای هشدار دادن است)، و اگر بلافاصله برای درمان اقدام نکنید، احتمال اینکه بمیرید زیاد است. چنین چیزی برای گزش دیگر مارها (مانند مار ببری، تایپان و...) نیز صادق است. سم این مارها قطعاً کشنده است.

گزشی از سوی یک مار سمی اتفاق نخواهد افتاد، مگر اینکه خود شما بخواهید (مثلاً جانور را تحریک کنید، بخواهید او را بگیرید یا بکشید، ناخواسته او را لگد کنید و...). سم آنها ممکن است قوی و مؤثر باشد، اما این شایعه که مارهای استرالیا خطرناک ترین مارهای جهانند بی معناست.

مارهای استرالیا حیوانات فوق العاده زیبا و جذابی هستند و نقش مهمی را در چرخه ی طبیعت ایفا می کنند.

اجازه بدهیم هم آنها از زندگی شان لذت ببرند، هم ما!